Zending door uitwisseling

P7 Zending door Uitwisseling 1 Dionne Isaacs from Antigua

In de komende jaren wil het ZZg opnieuw betekenis geven aan het begrip zending. We zijn tenslotte een zendingsgenootschap, maar hoe komt dat eigenlijk tot uiting anno 2022?

Het ZZg steunt diaconale projecten wereldwijd met een financiële gift en we bidden voor onze zusters en broeders die zich onder lastige omstandigheden inzetten voor een betere wereld. Is dat niet genoeg? Waarom moeten we zending opnieuw uitvinden? Het antwoord daarop vinden we verrassend genoeg bij diezelfde zusters en broeders in het zuiden van de wereld. Een sprongetje terug in de tijd, naar 2010, waar misschien al de kiem wordt gelegd voor 'zending door uitwisseling'.

Bezieling
In 2010 werkt het ZZg aan een nieuw beleidsplan voor 2011-2015. De titel van het plan wordt: 'Bezieling werkt!'. We bedoelen ermee dat een project eigenlijk alleen kans van slagen heeft als de mensen die erbij betrokken zijn ook echt erin geloven en ervoor gaan. Als er bezieling te bespeuren valt, blijkt dat ook anderen aan te trekken, bijvoorbeeld mensen die hun betrokkenheid uiten via een gift. De titel is een vuistregel voor ons dagelijks werk: op zoek naar projecten waar mensen met bezieling aan het werk zijn, zodat we er goed voor kunnen werven. We proberen die bezieling te 'vangen' door portretterende interviews op camera af te nemen met de lokale mensen die aan het project werken. Die portretten laten we in Nederland zien aan donateurs, leden van de Broedergemeente en andere betrokkenen. Een voorzichtige eerste vorm van zending door uitwisseling.

Europees
Voor het ZZg begint een leerproces. We raken op een nieuwe manier in gesprek met de mensen die bij het project betrokken zijn en er ook 'echt voor willen gaan'. In de hierboven genoemde interviews vragen we hen niet alleen naar de resultaten van het project, maar juist ook naar hun drijfveren, hun bezieling. In de loop van een aantal gesprekken beginnen we door te krijgen dat we ons beleidsplan behoorlijk 'Europees' hebben verwoord. We horen over gebed, bijbellezen, een boodschap doorkrijgen in een droom, geloof. Iets dat 'van buiten', zo niet 'van boven' komt; terwijl wij bezieling beschrijven als iets dat je 'in jezelf opwekt'. Dat verschil heeft zeker te maken met de vaak weerbarstige werkelijkheid waarin de mensen van de projecten leven. Daarbij geven geïnterviewden ons mee dat zij het, ook onder die erbarmelijke omstandigheden, niet alleen hoeven te doen: God geeft leiding. God voorziet en ziet naar hen om. Een volkomen logische en werkelijke gedachte voor alle mensen die we hierover spreken. Tegelijkertijd is dit ook een gedachte die in Europa steeds verder naar de achtergrond lijkt te verdwijnen.

Zendingsconferentie
In 2017 vindt in Kaapstad, Zuid-Afrika, een internationale zendingsconferentie van de Broedergemeente plaats. ZZg'ers Age Kramer en Daniël Claas praten met tientallen deelnemers van de conferentie: jonge en oudere zusters en broeders uit Tanzania, Amerika, Jamaica, Antigua, Duitsland, Nederland, Zuid-Afrika, de Amerikaanse Maagdeneilanden, Albanië en nog meer landen. Zo'n vijftien tot twintig gesprekken leggen we opnieuw vast op camera. Voor het eerst stellen we de geïnterviewden ook met bescheidenheid de vraag: zou het een goed idee zijn wanneer het ZZg zich als zendingsorganisatie meer gaat toeleggen op zending door uitwisseling van inspiratie en geloofsverhalen? Een jonge zuster uit Antigua kijkt ons indringend aan en zegt: "dat móet! Exchange is so important", voegt ze er direct achteraan. Inmiddels realiseren we ons dat die uitwisseling over veel meer kan gaan dan alleen de kerk en geloofsbeleving. Het gaat nog een slag dieper.

De rol van de kerk
Als we dezer dagen wel eens telefonisch of via Zoom contact hebben met collega's uit bijvoorbeeld Jamaica, Suriname of Zuid-Afrika, kan het gesprek zomaar ineens gaan over geweld in de samenleving. Die collega's duiden dat geweld niet alleen door het benoemen van feitelijke oorzaken, maar wijzen ook een spirituele achtergrond aan "waar de kerk dus een rol in te nemen heeft". In de Europese cultuur is ook sprake van groeiend geweld in de samenleving. We hebben gezien dat onze 'eigen Europese' theologie ons niet goed helpt om een rol te spelen bij maatschappelijke problemen. Tegelijkertijd horen we van de collega's in het zuiden van de wereld dat dit in hun cultuur vaak anders ligt. Hebben we wereldwijd een ander soort theologie nodig?

2022: een nieuwe stap
Dit jaar willen we een nieuwe stap zetten in het leerproces dat we jaren geleden zijn begonnen. Inspiratie en bezieling staan niet langer in dienst van het werven van giften voor projecten, maar worden doelen op zich. Daarom zijn we blij dat we dit jaar, na een lange periode van stilte door corona, onze partners en collega's in het zuiden kunnen ontmoeten, fysiek dan wel online. Voor het ZZg is het duidelijk dat ons voornemen van zending door uitwisseling valt of staat met 'draagvlak' van bovengenoemden. Als het voor hen niet bruik- baar is, kunnen wij er ook niets mee. Daarom willen we hun eerst maar eens de vraag stellen: zien jullie het zitten om je vragen uit de praktijk te bespreken en bruikbaar te maken voor anderen? Dat hoeft niet noodzakelijk een 'zuidelijke' theologie van de Broedergemeente op te leveren. Misschien hebben we wel een hele andere, nieuwe, frisse vorm van uitwis- seling en reflectie nodig. Dat kan een vorm zijn die nog maar weinig lijkt op een degelijke, klassieke theologie. We houden de uitkomst van onze zoektocht naar vruchtbare uitwisseling voorlopig open, waarbij we ons willen laten leiden en inspireren door de verhalen van onze partners in het zuiden.