Vrouwelijke waardigheid
door Marjo ten kate

Op onze boottrips naar de dorpen rond Kipili ontmoeten we vrouwen, die uit de gemeenschap verstoten zijn na een moeilijke bevalling. Vrouwen zoals Imani:
‘Tien jaar geleden kondigt Imani’s eerste kindje zich aan. Dagenlang heeft ze weeën, maar de bevalling vordert niet. In haar dorp is geen gezondheidscentrum en ze heeft geen geld om met de boot te gaan. Het kindje wordt doodgeboren. Door het voortdurende persen en de druk van het babyhoofdje op de bloedvaten van het bekken is een gat in de blaaswand ontstaan, een Vesico Vaginale Fistel (VVF).
Imani heeft geen controle meer over haar urine, er hangt een voortdurende stank om haar heen en ze schaamt zich. Haar man verstoot haar en stuurt haar terug naar haar familie. Ze is immers nutteloos en onwaardig als ze geen kinderen meer kan krijgen. Ze leeft in een klein hutje, in armoede en eenzaamheid. Ze hoort er niet meer bij’.

In derdewereldlanden leven circa twee miljoen vrouwen met de aandoening VVF.    
Alleen al in Afrika komen er jaarlijks 80.000 patiënten bij. Een fistel ontstaat veelal tijdens een gecompliceerde bevalling waarbij geen goede medische hulp voorhanden is.
Gelukkig is niet alles hopeloos. Artsen van AMREF, een Flying Doctors organisatie uit Nairobi, voeren hersteloperaties uit. Een keer per jaar komen deze dokters ook naar Sumbawanga, 160 km van Kipili.
Het is een speciaal fistulaprogramma, een samenwerking van de Tanzaniaanse regering, Women Dignity en AMREF. Reis, verblijf en eten worden gesubsidieerd. De vrouwen blijven een maand en leren weer een normaal leven te leiden en hun gevoel van eigenwaarde op te bouwen.
In 2009 gingen tien vrouwen uit de dorpen aan het Tanganyikameer naar Sumbawanga. Voor deze vrouwen een hele reis omdat ze vaak nog nooit het eigen dorp hebben verlaten. In totaal werden 35 vrouwen geopereerd. Er is een sterk saamhorigheidsgevoel onder de vrouwen: iedereen heeft hetzelfde probleem en staat voor dezelfde operatie.
Ons medisch team werkt als intermediair: we verspreiden folders en geven informatie over de mogelijkheden van een operatie. We stimuleren gezondheidswerkers en traditionele vroedvrouwen de patiënten in de dorpen op te sporen. We regelen het transport naar het ziekenhuis in Sumbawanga.
Omdat wij vier keer per jaar in elk dorp komen, doen we ook de nazorg, kijken hoe het met hen gaat en rapporteren dit weer naar het ziekenhuis en AMREF.
Natuurlijk is het nog beter dit alles te voorkomen en voor 2010 is het motto dan ook PREVENTIE van fistula. We vertellen aan gezondheidswerkers en traditionele vroedvrouwen in de dorpen hoe belangrijk het is risicobevallingen op tijd door te sturen. Hele jonge meisjes bijvoorbeeld, of vrouwen met een eerdere keizersnede of probleembevalling.

Imani is weer terug in haar dorp. Als wij met de boot aankomen, komt zij altijd langs. En ze geeft voorlichting aan andere vrouwen. Zij heeft haar probleem overwonnen.